Labmedya - Laboratuvar ve Sağlık Gazetesi

Giandomenico Roviello, Matteo Santoni ve Lorenzo Antonuzzo’nun değerlendirdiği Nature Cancer çalışmasında, Jayaram ve çalışma arkadaşları birinci basamak yoğunlaştırılmış tedavi sırasında ctDNA’nın kalıcı biçimde saptanmasının kötü sağkalımı bağımsız olarak öngördüğünü bildirdi. ctDNA, tümör hücrelerinden kana salınan genetik parçaları ölçerek hastalığın biyolojik yükü ve klonal yapısı hakkında bilgi sağlıyor.

PSA düşük maliyeti, erişilebilirliği ve klinik deneyim nedeniyle vazgeçilmez bir belirteç olmaya devam ediyor. Ancak PSA, androjen reseptörü sinyalinin aşağı akım çıktısıdır ve tümörün bütün davranışını doğrudan göstermez. Uyum sağlayan direnç mekanizmaları, klonal çeşitlilik, PSA salgılamayan agresif hücreler veya nöroendokrin özellikli klonlar PSA ile eksik temsil edilebilir. Ayrıca güçlü prognostik bilgi çoğu zaman PSA en düşük düzeyine ulaştıktan sonra ortaya çıkar.

ctDNA ise hormon yanıtından bağımsız biçimde tümör yükünü yansıtabilir, farklı metastatik odaklardan ve alt klonlardan gelen genetik sinyalleri aynı kan örneğinde yakalayabilir. Tedavi başladıktan sonra hızlı düşmesi veya kalıcı biçimde pozitif kalması, daha erken bir biyolojik yanıt ölçümü sunabilir. Bu nedenle ctDNA’nın PSA’yı değiştirmekten çok tamamlayıcı bir “erken pusula” olarak kullanılması gündemde.

Yazarlar, ctDNA’ya dayalı erken tedavi uyarlamasının henüz rutin standart olmadığını ve sonuçların prospektif müdahale çalışmalarıyla doğrulanması gerektiğini vurguluyor. Test standardizasyonu, eşik değerleri, örnekleme zamanı, maliyet ve klinik karar algoritmaları açıklığa kavuşmadan tedavinin yalnızca ctDNA’ya göre değiştirilmesi uygun değildir. Araştırma vurgusu 24 Ağustos 2026’da yayımlandı.

Kaynak: https://www.nature.com/articles/s41392-026-02948-2