Labmedya - Laboratuvar ve Sağlık Gazetesi

Cerdelga ticari adıyla bilinen eliglustat, ABD'de belirli yetişkin tip 1 Gaucher hastalarının tedavisi için onaylanmış bir ilaç. Gaucher hastalığında bazı yağlı maddeler hücrelerde birikerek çeşitli organlarda sorunlara yol açabiliyor. Eliglustat, glukozilseramid sentaz adı verilen enzimi baskılayarak belirli yağ moleküllerinin üretimini azaltıyor. Can Senkal liderliğindeki araştırma ekibi, aynı enzimin kanser hücrelerindeki işlevini incelemek amacıyla farklı hücre hatlarında deneyler gerçekleştirdi. Bilim insanları, enzimi ilaçla baskıladıklarında veya genetik yöntemlerle devre dışı bıraktıklarında kanser hücrelerinin yaşamını sürdüremediğini gözlemledi. Bu sonuç, söz konusu enzimin bazı kanser hücrelerinde yalnızca yağ metabolizması açısından değil, hücresel düzenin korunması bakımından da önemli olabileceğini düşündürdü.

Araştırmanın en önemli bulgusu, hücre ölümüyle ilişkili mekanizmanın lizozom adı verilen yapılarda ortaya çıkması oldu. Lizozomlar, hücrelerin eskimiş proteinlerini, yağlarını ve hasarlı yapılarını parçalayarak bileşenlerinin yeniden kullanılmasını sağlayan hücresel bölmelerdir. Özellikle hızlı büyüyen kanser hücreleri, artan enerji ve yapı taşı ihtiyaçlarını karşılamak için bu geri dönüşüm süreçlerinden yararlanabiliyor. Deneylerde glukozilseramid sentaz enziminin baskılanması sonucunda lizozomların şiştiği, işlevlerinin bozulduğu ve parçalanması gereken hücresel maddelerin birikmeye başladığı görüldü. Araştırmacılar, lizozom üretimini destekleyen başka bir bileşik kullandıklarında hücrelerin hayatta kalabildiğini belirledi. Bu bulgu, hücre ölümünün lizozomal işlev bozukluğuyla yakından ilişkili olduğunu destekledi.

Önceki araştırmalarda glukozilseramid sentaz enziminin baskılanmasının kanser hücrelerini seramid adlı yağ molekülünün birikmesi yoluyla etkileyebileceği düşünülüyordu. Yeni çalışma ise incelenen modellerde hücre ölümünün seramid birikiminden bağımsız biçimde, lizozomların işlevini kaybetmesiyle ortaya çıkabildiğini gösteriyor. Bu ayrım, gelecekte geliştirilecek kanser tedavilerinde hangi hücresel mekanizmaların hedeflenmesi gerektiğini anlamak açısından önemli. Eliglustatın başka bir hastalık için onaylanmış olması, ilaç geliştirme sürecinde bazı avantajlar sağlayabilir. Ancak Gaucher hastalığında kullanılan güvenli dozların kanser hücrelerini öldürmek için yeterli olup olmadığı bilinmiyor. Ayrıca sağlıklı dokular üzerindeki etkiler, tümörlere ulaşabilme kapasitesi ve uzun vadeli güvenlik gibi soruların yanıtlanması gerekiyor. Araştırmacıların sonraki hedefi, aynı mekanizmanın hayvan modellerinde ve daha sonra uygun klinik çalışmalarda doğrulanıp doğrulanamayacağını incelemek. Mevcut bulgular, eliglustatın kanser tedavisinde kullanılmasını değil, yeni bir tedavi hedefinin araştırılmasını destekliyor.

Kaynak: https://www.nature.com/search?q=Targeting+glucosylceramide+generation+induces+cancer+cell+death&utm_