Labmedya - Laboratuvar ve Sağlık Gazetesi

Mie Üniversitesi'nden Dr. Ryotaro Hashizume liderliğindeki ekip, PNAS Nexus dergisinde yayınlanan çalışmalarında kromozom düzeyinde genetik düzeltme yaparak hücrelerin normal işlevlerine geri döndüğünü gösterdi. Bu başarı, Down sendromu araştırmalarında bir dönüm noktasını temsil ediyor çünkü bu, bütün bir kromozomun genetik yüküne hükmedilebildiğini kanıtlayan ilk kavramsal başarıdır.

Araştırmacılar, Down sendromlu bir çocuktan alınan hücreleri kullanarak yeni bir yöntem geliştirdi. Geleneksel CRISPR yöntemlerinden farklı olarak, bu teknik üç kromozomdan hangisinin fazlalık olduğunu ayırt edebiliyor ve sadece o kromozomu hedef alabiliyor. Ekip, tüm genom dizileme verisini analiz ederek her bir kromozom kopyasına özgü benzersiz DNA dizilerini belirledi ve sadece hedef kromozomu tanıyıp kesebilen kılavuz RNA molekülleri tasarladı. Yöntem, tedavi edilen hücrelerin yüzde 13'ünde fazla kromozomu başarıyla çıkardı ve bu hücreler normal iki kromozomlu yapıya geri döndü.

En çarpıcı bulgu, fazla kromozomun çıkarılmasından sonra hücrelerin çeşitli işlevlerinin normal duruma geri dönmesiydi. Düzeltilmiş hücreler daha hızlı bölünme gösterdi ve mitokondriyal işlev iyileşti. Bu gelişme, yaşayan bireyler için henüz bir klinik tedavi niteliği taşımasa da gelecekte Down sendromuna bağlı ikincil sağlık sorunlarının hücresel düzeyde önlenmesi için yeni bir kapı aralıyor.

Kaynak: Umehara, H., et al. (2025). "Selective elimination of an extra chromosome 21 from Down Syndrome-derived iPSCs using an optimized CRISPR-Cas9 system." PNAS Nexus, Volume 4, Issue 1, pgaf022.