Labmedya - Laboratuvar ve Sağlık Gazetesi

Mikroskobik ve tek hücreli bu organizmalar, toprak ile suyun olduğu her yerde hayatta kalabilme yetenekleriyle biliniyor. Ancak "Naegleria fowleri" gibi türler, kirlenmiş suyun burun yoluyla vücuda girmesiyle doğrudan beyne saldırarak "primer amoebik meningoensefalit" (PAM) adı verilen ve vakaların %97’sinden fazlasında ölümle sonuçlanan korkunç bir enfeksiyona yol açıyor.

Biocontaminant dergisinde yayımlanan kapsamlı bir makaleye göre bu amoebalar, modern su dağıtım ağlarından rekreasyonel su alanlarına kadar pek çok noktada gizli bir halk sağlığı tehdidi oluşturmaya başladı. Araştırmacılar, bu organizmaların sadece doğrudan hastalık yapıcı etkileriyle değil, aynı zamanda diğer patojenler için birer "Truva Atı" görevi görmeleriyle de dikkat çektiğini belirtiyor. Amoebalar, içlerinde barındırdıkları bakteri ve virüsleri klor gibi dezenfektanlardan ve yüksek sıcaklıklardan koruyarak, standart arıtma süreçlerinden sağ çıkmalarına yardımcı oluyor.

İklim değişikliğinin etkisiyle ısınan sular, bu ısıyı seven canlıların daha önce görülmedikleri bölgelere yayılmasına zemin hazırlıyor. 2025 yılında Hindistan’ın Kerala eyaletinde yaşanan ve onlarca can kaybına yol açan salgın, tehdidin ciddiyetini bir kez daha kanıtladı. Uzmanlar; eskiyen su altyapıları, yetersiz klorlama ve yükselen su sıcaklıkları birleştiğinde, amoebaların antibiyotik dirençli genlerin yayılmasında da kritik bir rol oynadığını vurguluyor. Bu sessiz ama ölümcül işgale karşı, çevresel izleme ile halk sağlığı gözetimini birleştiren "Tek Sağlık" stratejisinin acilen hayata geçirilmesi çağrısı yapılıyor.

Kaynak: Zheng, J., Hu, R., Shi, Y., He, Z., & Shu, L. (2025, 5 Aralık). The rising threat of amoebae: a global public health challenge. Biocontaminant, 1(e015). doi: 10.48130/biocontam-0025-0019.